پاسخگویی و مسوولیتپذیری مدیریتی
به گزارش نخست نیوز ،
دکتر مهدی یاراحمدی خراسانی
پاسخگویی و مسوولیتپذیری مدیریتی از ارکان اساسی حکمرانی مطلوب و مدیریت اثربخش در سازمانها و نهادهای اجتماعی به شمار میرود. در دنیای امروز که سازمانها با پیچیدگیهای فزاینده، انتظارات عمومی بالا و نظارت گسترده ذینفعان مواجهاند، مدیران بیش از هر زمان دیگری ملزم به شفافیت، تعهد و پاسخ روشن نسبت به تصمیمات و عملکرد خود هستند. پاسخگویی نهتنها یک الزام اخلاقی، بلکه ضرورتی حرفهای و اجتماعی محسوب میشود که اعتماد عمومی و سرمایه سازمانی را تقویت میکند.
پاسخگویی مدیریتی به معنای تعهد مدیر به توضیح، توجیه و پذیرش پیامدهای تصمیمها و اقدامات خود در برابر افراد، سازمان و جامعه است. مسوولیتپذیری نیز به توانایی و تمایل مدیر برای پذیرش وظایف، ایفای نقش موثر و قبول نتایج مثبت یا منفی عملکرد اشاره دارد. این دو مفهوم بهصورت درهمتنیده عمل میکنند؛ بهگونهای که پاسخگویی بدون مسوولیتپذیری به توجیهگری صوری و مسوولیتپذیری بدون پاسخگویی به ابهام و بیاعتمادی منجر میشود.
یکی از مؤلفههای کلیدی در تحقق پاسخگویی مدیریتی، شفافیت در تصمیمگیری است. مدیر پاسخگو اهداف، فرآیندها و معیارهای عملکرد را بهصورت روشن و قابلفهم بیان میکند و از پنهانکاری یا ابهام پرهیز دارد. شفافیت موجب میشود کارکنان و ذینفعان درک بهتری از منطق تصمیمات مدیریتی داشته باشند و زمینه برای ارزیابی منصفانه عملکرد فراهم شود. در مقابل، نبود شفافیت میتواند بستر شایعه، بیاعتمادی و کاهش انگیزش سازمانی را فراهم آورد.
مسوولیتپذیری مدیریتی همچنین مستلزم خود نظارتی و ارزیابی مستمر عملکرد است. مدیری که مسوولیتپذیر است، خطاها را انکار نمیکند و بهجای فرافکنی، به اصلاح فرآیندها و یادگیری سازمانی میاندیشد. این رویکرد نهتنها موجب بهبود کیفیت تصمیمگیری میشود، بلکه فرهنگ پاسخگویی را در کل سازمان نهادینه میکند. پذیرش اشتباه از سوی مدیر، الگویی عملی برای کارکنان ایجاد میکند و فضای امنی برای بیان مسایل و پیشنهادها به وجود میآورد.
از منظر انسانی ، پاسخگویی و مسوولیتپذیری بااخلاق حرفهای مدیران پیوندی عمیق دارد. مدیران بهعنوان الگوهای رفتاری، نقش تعیینکنندهای در شکلدهی ارزشهای سازمانی دارند. زمانی که کارکنان مشاهده میکنند مدیر در برابر تعهدات خود پایبند است و پاسخ روشنی به مطالبات ارایه میدهد، احساس عدالت ، تعلق سازمانی و اعتماد افزایش مییابد. در مقابل، بیمسوولیتی مدیریتی میتواند به بیتفاوتی ، کاهش بهرهوری و فرسایش سرمایه انسانی منجر شود.
نهادینهسازی پاسخگویی مدیریتی نیازمند سازوکارهای ساختاری و فرهنگی است. وجود نظامهای ارزیابی عملکرد ، گزارشدهی منظم، نظارت درونسازمانی و مشارکت کارکنان در تصمیمسازی، ازجمله ابزارهایی هستند که پاسخگویی را تقویت میکنند. علاوه بر این، آموزش مدیران در حوزه مهارتهای رهبری اخلاقی، ارتباط موثر و مدیریت تعارض میتواند زمینهساز ارتقای مسوولیتپذیری شود.
درنهایت، پاسخگویی و مسوولیتپذیری مدیریتی نهتنها ضامن کارآمدی سازمانها، بلکه شرط اساسی پایداری اجتماعی و اعتماد عمومی است. سازمانهایی که مدیران آنها به این اصول پایبندند، توان بیشتری برای مواجهه با بحرانها، جلب مشارکت ذینفعان و تحقق اهداف بلندمدت دارند. توجه جدی به این مولفهها میتواند مدیریت را از جایگاه صرفاً اداری به سطحی حرفهای، اخلاقی و اثرگذار ارتقا دهد.
دیدگاهتان را بنویسید