ظهور نور
به گزارش نخست نیوز، حجتالاسلاموالمسلمین سیدجلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در این خصوص به خبرنگار ما، گفت: معاونت برنامهریزی و فضای مجازی این سازمان، بیش از یک دهه است که با هدف دسترسپذیری دانشپژوهان از سراسر دنیا و از راه دور به منابع و آثار دیجیتال کتابخانه و موزه رضوی، در حال ارائه و توسعه خدمات دیجیتال سازمان است و این دسترسیها را روز به روز، تسهیل کرده است.
راهاندازی سامانه جامع مدیریت اسناد و آرشیو دیجیتال
رئیس سازمان در تشریح این اقدامات در حوزه کتابخانه دیجیتال، اظهار کرد: یکپارچهسازی خدمات کتابخانه فیزیکی و دیجیتال کتابخانه آستان قدس رضوی با امکان دسترسی کاربران به خدمات کتابخانه دیجیتال از طریق سامانه آذرسا، با آمادهسازی پنج میلیون و 174 هزار و 570 فریم، انجام شده است.
وی گفت: راهاندازی سامانه جامع کتابخانه دیجیتال سازمان، با مهاجرت از نرمافزار کتابخانه دیجیتال تبیان به سامانه هوشمند پاپیروس با هدف تسهیل دسترسی به منابع دیجیتال و نگهداری بلندمدت دیجیتالی در حال پیگیری است.
وی ادامه داد: با راهاندازی سامانه پاپیروس، کتابخانه آستان قدس رضوی، عملاً دو سامانه؛ آذرسا برای مشخصات منابع (فرادادهها) و پاپیروس برای نسخه دیجیتال منابع، خواهد داشت.
ارائه خدمات ویژه به نخبگان
حجتالاسلاموالمسلمین حسینی بیان کرد: فراهم کردن دسترسی آسان و بیواسطه(رایگان و بدون طی فرآیند درخواست منبع دیجیتال) نخبگان و پژوهشگران برتر داخل و خارج کشور به منابع اطلاعاتی از طریق «دفتر ویژه نخبگان»، خدمت دیگری است که در کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی در حال انجام است.
وی افزود: این خدمت اکنون، پاسخگوی نیاز اطلاعاتی بیش از 60 نفر از پژوهشگران و نخبگان منتخب داخلی و خارجی است.
ایجاد پایگاههای موضوعی جدید
رئیس سازمان عنوان کرد: دسترسی تخصصی و روزافزون پژوهشگران به منابع اطلاعاتی دیجیتال با تأکید بر معارف رضوی از طریق راهاندازی و توسعه پایگاههای موضوعی تخصصی در سایت کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی، دنبال میشود.
وی گفت: در سال گذشته، چهار پایگاه تخصصی جدید با عناوین «سقوط حقوق بشر»، «مقاومت»، «علمدار کربلا» و «پارسیپل»، در سامانه کتابخانه دیجیتال ایجاد شد.
وی افزود: همچنین بهروزرسانی 363 هزار و 354 منبع موضوعی با هدف غنیسازی سایر پایگاهها نظیر پایگاه جامع امام رضا(ع) و پایگاه انقلاب اسلامی، در سال گذشته، انجام شد.
راهاندازی ایستگاههای مطالعه دیجیتال
حجتالاسلاموالمسلمین حسینی بیان کرد: همچنین در مسیر تسهیل هر چه بیشتر دسترسی پژوهشگران به منابع دیجیتال کتابخانه آستان قدس رضوی بهویژه با هدف گسترش پژوهشهای قرآنی و حدیثی و حفظ میراث مکتوب اسلامی، ایستگاههای مطالعه منابع دیجیتال خطی در مراکز متقاضی با تأکید بر مناطق محروم، در حال پیگیری است.
وی ادامه داد: در این راستا، در سال 1404، شاهد راهاندازی 18 ایستگاه مطالعه منابع خطی در مراکزی همچون مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، دانشگاه تهران، پژوهشکده قرآن و حدیث قم، دانشگاه فردوسی، مرکز حوزه علمیه خراسان رضوی و کتابخانه ملی ازبکستان بودیم.
وی افزود: با راهاندازی این ایستگاهها، محققان و نسخهشناسان مراکز مربوطه، امکان دسترسی به 42 هزار نسخه دیجیتالی شده از گنجینههای خطی آستان قدس رضوی را دارند و میتوانند این منابع ارزشمند را بهصورت برخط، تورق و مطالعه کنند.
دیجیتالسازی منابع سایر کتابخانهها
رئیس سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی اضافه کرد: به منظور حفظ منابع و تراث اسلامی و شیعه و افزایش منابع در دسترس کاربران کتابخانه دیجیتال این آستان مقدس، دیجیتالسازی منابع و کتابهای دیگر کتابخانهها نیز انجام میشود.
وی گفت: در این راستا، به همت کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی، دیجیتالسازی 199 جلد کتاب و یک هزار برگ سند در قالب 10 هزار فریم با انتقال تقریرات مرحوم آیتالله العظمی سید محمدهادی میلانی(ره) و اسناد مدرسه امام صادق(ع) مشهد و همچنین دیجیتالسازی دو هزار نسخه خطی کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال گذشته، صورت گرفت.
گامهای نوین در بازدیدهای مجازی موزه
حجتالاسلاموالمسلمین حسینی در ادامه با محوریت اقدامات شاخص موزه دیجیتال آستان قدس رضوی، بیان کرد: از جمله این اقدامات میتوان به پیادهسازی تور مجازی گنجینههای قرآن و هدایای رهبر شهید(رضوان الله تعالی علیه)، تاریخ حرم رضوی، فرش، استاد فرشچیان، نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه، تمبر و اسکناس، سکه، هنرهای تجسمی، آبزیان، سلاح، نجوم و ظروف، اشاره کرد.
وی افزود: رونمایی از سامانه «راهنمای هوشمند موزهها(آی بیکن)» برای گنجینههای قرآن، هدایای رهبر شهید(رضوانالله تعالی علیه) در راستای تسهیل دسترسپذیری و شناخت بهتر آثار و طراحی و پیادهسازی سامانه «موزه یار؛ همراه گنجینهها: راهنمای صوتی گنجینههای آستان قدس رضوی»، از دیگر اقدامات اداره موزه دیجیتال آستان قدس رضوی به شمار میآید.
رئیس سازمان گفت: طراحی پلتفرم واقعیت افزوده که بهطور خاص برای سامانه «ایستگاه عکس یادگاری» کاربرد دارد و امکان تعامل بصری جدیدی را فراهم میکند و همچنین تولید محتوای دیجیتال و روایتگری دانش و معرفی آثار موزهای در قالب تکه فیلم(کلیپ)، موشنگرافی، پویانمایی و…، از دیگر فعالیتهای موزه دیجیتال در راستای دسترسپذیری کاربران به آثار است.
ارتقای دسترسی به آثار دیجیتال موزهای
وی ادامه داد: در این راستا، تولید 2936 ویدئو به مدت 393 هزار و 993 ثانیه، تولید 320 پادکست به مدت 38 هزار و 857 ثانیه، ایجاد 18 هزار پُست در شبکههای اجتماعی، تولید و طراحی 18 مورد نقاشی دیجیتال (توسط سامانه نقاشی دیجیتالی)، تولید پویانمایی 31 تصویر از آثار موزهای با کمک هوش مصنوعی و…، انجام شده است.
حجتالاسلاموالمسلمین حسینی خاطرنشان کرد: به منظور دیجیتالسازی، استانداردسازی و مدیریت دادههای آثار موزهای نیز اقداماتی نظیر دیجیتالسازی تخصصی آثار موزه در 160 هزار فریم، تولید 273 مورد مدل سهبعدی از آثار موزهای، تولید 586 مورد تصاویر گیگاپیکسلی از آثار موزهای، تولید ۲۳۵ تصویر ۳۶۰ درجه از آثار و ۳۲۲ تصویر پانوراما از تالارهای موزهای و …، صورت گرفته است.
گفتنی است، وبسایت کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی به نشانی: «https://digital.aqr.ir» و سامانه بازدید مجازی موزههای آستان قدس رضوی به نشانی: «https://digimuseum.razavi.ir»، در دسترس عموم کاربران داخلی و خارجی بهویژه اهل علم و پژوهش قرار دارد.
جواد لگزیان
