جنگ و دستور زبان زندگی در شرایط سخت!

به گزارش نخست نیوز، غلامرضا بنی اسدی

زیستن در شرایط جنگی، ادبیات خود را می‌طلبد؛ ادبیاتی نه از جنس شعار، که از جنس شعور. نه هیجان‌زده و تند، که سنجیده و همدلانه.

در روزگار جنگ، جامعه اگر بخواهد بایستد، باید اخلاق را به میدان بیاورد. میدان فقط جغرافیا نیست؛ میدان، کوچه‌ها و خانه‌ها و شبکه‌های ارتباطی ماست. در چنین وضعی، بی‌تفاوتی یک خطای مدنی است. هر شهروند، خواه‌ناخواه، سهمی در حفظ آرامش عمومی دارد. زبان ما می‌تواند آتش بیفروزد یا آب باشد بر التهاب‌ها. انتخاب با ماست که کدام باشیم.

مواسات در این میان، یک توصیه اخلاقی صرف نیست؛ یک ضرورت اجتماعی است. جامعه‌ای که در شرایط عادی هم با شکاف‌ها و فاصله‌ها دست‌به‌گریبان است، در وضعیت جنگی اگر به سمت هم نیاید، از درون فرسوده می‌شود. مواسات یعنی تبدیل «دیگری» به «ما». یعنی فهم این حقیقت ساده اما دشوار که امنیت و آرامش، کالایی فردی نیست؛ محصول مشارکت جمعی است. اگر سفره‌ای کوچک‌تر شد، باید سفره‌ها به هم نزدیک‌تر شوند. اگر خانه‌ای در اضطراب فرو رفت، همسایه حق ندارد آسوده از کنار آن عبور کند.

جنگ، صبر را از فضیلت به‌ضرورت ارتقا می‌دهد. جامعه‌ای که در برابر خبرها، شایعه‌ها و تکانه‌های عاطفی، خویشتنداری ندارد، بیش از آنکه از بیرون آسیب ببیند، از درون متلاشی می‌شود. در چنین روزهایی، باید بیش از همیشه مراقب باشیم؛ مراقب کلمه، مراقب قضاوت، مراقب بازنشر. هر پیام، می‌تواند ضربان اضطراب را بالا ببرد یا نبض امید را تقویت کند.

اما امید، ساده‌لوحی نیست. امید، تصمیمی آگاهانه برای کنار هم ماندن است. تاریخ به ما آموخته است که ملت‌ها نه با انزوا، که با همبستگی از گردنه‌ها عبور کرده‌اند. سرمایه اجتماعی، در روزهای صلح ساخته می‌شود و در روزهای جنگ به کار می‌آید. اگر این سرمایه را با بی‌اعتمادی و بی‌مهری تحلیل ببریم، فردای روشنی در کار نخواهد بود.

امروز بیش از هر زمان دیگر باید «ما» را به صدر بنشانیم. ما یعنی شبکه‌ای از دل‌های نگران که می‌دانند تنها راه عبور از روزهای سخت و تلخ و سرخ، دست در دست هم گذاشتن است. بهار، پروژه‌ای جمعی است. از دل زمستان می‌روید، اما با گرمای همدلی جان می‌گیرد.

اگر حواس‌مان به هم باشد، اگر مهر را از حاشیه به متن زندگی بیاوریم و مواسات را از شعار به رفتار بدل کنیم، می‌توانیم این روزهای پراضطراب را به فردایی سبز و شاد و شکوفا برسانیم. جنگ، دستور زبان زندگی را تغییر می‌دهد؛ اما این ما هستیم که می‌توانیم معنای آن را تعیین کنیم…