نخست نیوز –
۱. وضعیت موجود
کشور عراق در آستانه تحول و تغییرات بزرگ قرار گرفته است. ساختارسازی جدید عراق، با چراغ سبز آمریکا، مقابله با فساد ریشهای در میان مسئولان این کشور را آغاز کرده و بیش از چهار میلیارد دلار از بنادر، دفاتر و اموال مسئولان متمول و سابق عراق اخذ نموده است. همزمان، فرآیند بازسازی و اصلاح بدنه فساد سیستمی و اداری عراق در حال اجرا میباشد.
۱. تحولات امنیتی
بر اساس اطلاعات موجود، روز گذشته در یک بیانیه غیرمستقیم اعلام شده است که آقای قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه جمهوری اسلامی ایران، عنصری است که نباید در عراق رفتوآمد داشته باشد.
در ادامه این روند، حشد الشعبی عراق که پیشتر نیرویی مستقل محسوب میشد، اکنون به نیروهای اصلی نظامی عراق پیوسته و دیگر در اختیار ایران نمیباشد. در نتیجه، جمهوری اسلامی ایران در این حوزه با محدودیت مواجه بوده و امکان تصمیمگیری مؤثر نسبت به این مجموعه را در عراق در اختیار ندارد.
۱. آثار راهبردی
هزینههایی که جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته برای حشد الشعبی پرداخت نموده، اکنون عملاً در اختیار نیروهای نظامی عراق قرار گرفته است و دیگر هیچ اختیاری نسبت به استفاده از این ظرفیت در راستای حفاظت از اتباع ایرانی یا تضمین امنیت جمهوری اسلامی ایران وجود ندارد.
این موضوع میتواند بهعنوان یکی از خطوط قرمز امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تلقی گردد.
۱. پیامدهای اقتصادی
ضروری است جمهوری اسلامی ایران از این مقطع، صادرات آب، برق، گاز، خدمات مخابراتی و سایر خدمات راهبردی به عراق را با برنامهریزی دقیق مدیریت نماید تا در صورت لزوم، امکان اعمال فشار جهت وصول مطالبات مالی کشور فراهم باشد.
در غیر این صورت، احتمال میرود مطالبات جمهوری اسلامی ایران از دولت عراق در آینده با موانع جدی مواجه شده و امکان وصول آنها به حداقل برسد.
بدین جهت وصول مطالبات ایران با محدودیت جدی روبرو اسو در ازای غذا و دارو محدودتر و مغلوبتر میباشد
۱. وضعیت نظام بانکی عراق
سیستم مالی و بانکی عراق عملاً در اختیار آمریکاییها قرار گرفته و میتواند مانعی برای هرگونه وصول مطالبات جمهوری اسلامی ایران باشد.
۱. امنیت غذایی
در مقابل، امنیت غذایی کشور نیز باید مورد توجه جدی قرار گیرد. وصول مطالبات ایران از ۱۲ میلیارد دلار از بانک TBI عراق بابت برق و گاز و هرگونه خرید غلات و مواد غذایی از آمریکا بر اساس قوانین اوفک ، چه بهصورت مستقیم و چه با واسطه، باید با حساسیت کامل بررسی گردد؛ زیرا این محصولات دارای داروهای ژنتیکی بوده و میتواند صدمات جدی به نسل آینده ایران وارد نماید. از این موضوع نباید بهسادگی عبور کرد.
۱. ارزیابی
متأسفانه دولت جمهوری اسلامی ایران در قبال این تحولات، واکنش متناسبی از خود نشان نداده است؛ در حالی که مجموعه این رخدادها میتواند آثار عمیق اقتصادی، امنیتی، سیاسی، مالی، بانکی و راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران به همراه داشته باشد.
پیشنهاد بررسی فوری
۱. بررسی فوری تحولات ساختاری عراق در حوزه امنیتی، سیاسی و اقتصادی.
۲. بررسی وضعیت مطالبات مالی جمهوری اسلامی ایران از دولت عراق و تدوین برنامه وصول آنها.
۳. بازنگری در سیاست صادرات خدمات راهبردی شامل آب، برق، گاز و مخابرات.
۴. ارزیابی مجدد وضعیت امنیت اتباع و منافع جمهوری اسلامی ایران در عراق.
۵. بررسی ابعاد امنیت غذایی و نحوه تأمین غلات و مواد غذایی وارداتی.
طبقهبندی سند: موارد خیلی محرمانه در حاشیه پنهان متن میباشد.
مخاطب: کارشناسان امورخارجه و مقامات عالی جمهوری اسلامی ایران
دکتر سید جعفر خاتمی










