حذف تیم ملی، زنگ خطر برای فوتبال ایران
نخست نیوز – این حذف، بیش از آنکه محصول یک مسابقه یا یک تصمیم مقطعی باشد، بازتاب سال‌ها ضعف در سیاست‌گذاری و اجرای برنامه‌های مدیریتی فوتبال کشور است ،سیاست‌هایی که در حوزه‌هایی چون فوتبال پایه، استعدادیابی، آموزش مربیان و بازیکن‌سازی، نتوانسته‌اند اهداف مورد انتظار را محقق کنند. اگر این شکست به فرصتی برای بازنگری در این رویکردها تبدیل نشود، فوتبال ایران همچنان با همان محور تکراری ناکامی روبه‌رو خواهد بود.ایران از نظر استعدادهای فوتبالی فقیر نیست، آنچه کم‌رنگ شده، نظام علمی، پرورش و حفظ این استعدادهاست. ریشه این مشکل را باید در فوتبال پایه جست‌وجو کرد، جایی که سال‌هاست به جای سرمایه‌گذاری، با نگاه هزینه‌محور اداره می‌شود.یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، وضعیت مربیان پایه است. بسیاری از باشگاه‌ها با قراردادهای حداقلی و بدون امنیت شغلی، انگیزه را از مربیان متخصص می‌گیرند. در نتیجه، بخشی از نیروهای کارآمد از فوتبال پایه فاصله می‌گیرند و کیفیت آموزش و استعدادیابی آسیب می‌بیند. فوتبال پایه، محل صرفه‌جویی نیست ،کارخانه تولید بازیکن برای آینده فوتبال کشور است.از سوی دیگر، در بسیاری از هیئت‌های فوتبال استان‌ها، آموزش و دانش‌افزایی مربیان جایگاه شایسته‌ای ندارد و امکانات و برنامه‌ریزی لازم برای ارتقای علمی آنان فراهم نیست.
در چنین شرایطی، مسابقات پایه بیش از آنکه بر آموزش و بازیکن‌سازی استوار باشند، به رقابتی صرف برای کسب نتیجه تبدیل شده‌اند.نتیجه این نگاه را می‌توان در ترکیب تیم ملی مشاهده کرد. بسیاری از کارشناسان، ایران را یکی از مسن‌ترین تیم‌های حاضر در جام جهانی می‌دانستند. شاید این انتخاب از دید کادر فنی منطقی بوده باشد، اما پرسش اصلی همچنان پابرجاست ،چرا فوتبال ایران در سال‌های گذشته نتوانسته نسلی آماده و هم‌تراز برای جانشینی ملی‌پوشان تربیت و دیده شوند .
پاسخ را باید در چرخه معیوب فوتبال پایه جست‌وجو کرد، از کمبود زیرساخت‌های مناسب و ضعف استعدادیابی گرفته تا نتیجه‌گرایی افراطی در باشگاه‌ها. زمانی که موفقیت یک مربی تنها با جایگاه تیم در جدول سنجیده شود، طبیعی است که بازیکن‌سازی قربانی نتیجه‌گرایی شود و آینده فوتبال در حاشیه قرار گیرد.فوتبال ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به یک بازنگری جدی نیاز دارد،بازنگری در شیوه مدیریت فوتبال پایه، جایگاه مربیان، نظام آموزش، استعدادیابی و مسئولیت‌پذیری باشگاه‌ها در تربیت بازیکن. موفقیت پایدار با تصمیم‌های مقطعی به دست نمی‌آید.جام جهانی ۲۰۲۶ به پایان رسید، اما آزمون اصلی فوتبال ایران تازه آغاز شده است. آینده تیم ملی نه در تغییر چهره‌ها، بلکه در اصلاح ساختاری فوتبال پایه رقم خواهد خورد،جایی که اگر امروز به آن توجه نشود، فردا نیز رؤیای حضور و موفقیت در تورنمنت های برون مرزی ، دور از دسترس خواهد ماند.
مهرشاد عنبری
