اردیبهشت 29, 1404 | 7:20 ق.ظ
127443

 گردشگری مسئولانه و توسعه پایدار ضرورتی که باید جدی گرفته شود

به گزارش نخست نیوز ، سرور هادیان – در این نشست معاون سرمایه گذاری اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی با اشاره به اهمیت سرمایه‌گذاری مسئولانه در حوزه گردشگری و توسعه پایدار گفت: نقش کلیدی سرمایه‌گذار مسئول و تیم مسئولیت‌پذیر در موفقیت پروژه‌ها بسیار مهم‌است .
دکتر احمد دیناری افزود: سرمایه‌گذاری در این حوزه نباید صرفاً اقتصادی باشد بلکه باید ملاحظات فرهنگی، زیست‌محیطی و اجتماعی را نیز در نظر گرفت. وی به ضرورت رعایت ملاحظات اولیه مانند مشورت با جوامع محلی، شورای روستا و مطالعه‌های امکان‌سنجی اشاره کرد و گفت:اغلب پروژه‌های گردشگری فاقد پیوست‌های فرهنگی و زیست محیطی است و این کم‌ توجهی در آینده منجر به خسارت‌های جبران‌ناپذیر می‌شود.
این استاد دانشگاه بر اهمیت شناخت فرهنگ و آداب و رسوم مردم منطقه تأکید کرد و هشدار داد که عدم شناخت کافی می‌تواند منجر به مقاومت جامعه محلی و شکست پروژه شود. در ادامه وی بر اهمیت بررسی ظرفیت‌های منطقه‌ای، مانند ظرفیت تحمل گردشگر در روستاها، تأکید و بیان کرد: قبل از تبلیغات و بازاریابی، زیرساخت‌های لازم، باید فراهم شود زیرا بدون ایجاد زیرساخت‌های مناسب مانند آب، برق، گاز و مخابرات، تبلیغات بی‌فایده است و ممکن است به محیط زیست و فرهنگ منطقه آسیب برساند.
معاون سرمایه گذاری اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی همچنین بر مشارکت جامعه محلی در پروژه‌های گردشگری اشاره کرد و اظهار داشت : عدم درگیر کردن مردم محلی در منافع اقتصادی، مقاومت و پشیمانی در آینده را به همراه دارد.
از این رو سرمایه‌گذاری مسئولانه باید به گونه‌ای باشد که هم منافع اقتصادی برای سرمایه‌گذار و هم توسعه پایدار برای جامعه و محیط زیست را تضمین کند. دکتر دیناری بر اهمیت مدیریت پروژه، کنترل و نظارت صحیح و رعایت اصول عدالت و مسئولیت اجتماعی خاطر نشان ساخت: سرمایه‌گذاری مسئولانه نیازمند نگرش انسانی، توجه به منابع و محیط زیست و تیمی متعهد است که بتواند اثرات منفی را کاهش دهد و توسعه‌ای پایدار و متوازن را رقم بزند. وی عنوان کرد: اهمیت رعایت شاخص‌های جغرافیایی و آب و هوایی، دسترس‌پذیری برای افراد دارای معلولیت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در تمامی مراحل سرمایه‌گذاری ضروری است.
وی توضیح داد: سرمایه‌گذاری مسئولانه، تنها با نگرش و تفکر مسئولانه سرمایه‌گذار و تیم مربوطه امکان‌پذیر است و پول تنها یکی از عوامل موفقیت است. در ادامه عضو هیئت علمی موسسه آموزش عالی بینالود ضمن  معرفی مفهوم گردشگری مسئولانه و اهمیت آن در توسعه پایدار گفت : گردشگری مسئولانه به معنای ایجاد مکان‌های بهتر برای زندگی و سفر است که نیازمند ‌همکاری ارگان‌های مختلف از جمله هتلداران، دولتمردان، مردم بومی و گردشگران است.
دکتر زهرا پوری افزود: این نوع گردشگری بر حفاظت از محیط زیست، آگاهی فرهنگی و اجتماعی و نشاط اقتصادی تمرکز دارد و هدف آن کمترین آسیب رساندن به محیط طبیعی و منابع طبیعی است. علاوه برآن احترام به جامعه محلی و فرهنگ آن را از اصول اصلی گردشگری مسئولانه می توان بیان کرد. وی ادامه داد: رعایت آداب و رسوم، حمایت از کسب‌وکارهای محلی، یادگیری عبارات ساده محلی و کاهش زباله‌ها از جمله راهکارهای عملی در این حوزه هستند.
دکتر پوری با اشاره به نمونه‌هایی از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه اظهار داشت : در کشورهای جنوب شرقی آسیا،  توسعه گردشگری انبوه منجر به جابجایی اجباری جوامع سنتی و بی‌عدالتی شده است، یعنی زمین های مسکونی گرفته شده و برای ساخت هتل ها و اقامتگاه ها استفاده شده است  در حالی که پروژه‌های گردشگری جامعه‌ محور مالکیت و سود را در اختیار جوامع محلی قرار داده و رونق اقتصادی و اجتماعی آن‌ها را افزایش داده است. عضو هیئت علمی موسسه آموزش عالی بینالود در ایران یادآور شد : ورود بی‌ضابطه گردشگران به مناطق بکر و حفاظت‌شده، منجر به تخریب محیط زیست و نارضایتی جوامع محلی شده است که راهکارهای پیشنهادی شامل تدوین  و اجرای استراتژی ملی برای گردشگری مسئولانه، مشارکت فعال جوامع و دستگاه های مختلف در برنامه‌ریزی و اجرا، ایجاد زیرساخت‌های سازگار با محیط زیست، استفاده از فعالان مردم نهاد و بخش خصوصی  و …ترویج گردشگری مسئولانه از طریق آموزش و آگاهی‌بخشی است.
دکتر حسینیان  با اشاره به منطقه کوه‌های نمکی در بوشهر توصیح داد:  در این منطقه  گردشگران نمک‌های غارهای نمکی را برداشته و به خانه‌های خود می‌برند که این نشان‌دهنده عدم مسئولیت‌پذیری و آگاهی است. این رفتارها تهدیدی جدی برای میراث طبیعی و زیستی منطقه است. وی تاکید کرد: اهمیت آموزش و آگاهی‌سازی از سنین کودکی تأکید شده است، زیرا شخصیت فرد در سنین پایین شکل می‌گیرد و آموزش در این سنین می‌تواند تأثیرگذاری بیشتری داشته باشد. وی هشدار داد که با ادامه روند فعلی، بسیاری از گونه‌های جانوری و میراث طبیعی در معرض خطر قرار دارند و در آینده نزدیک ممکن است به طور کامل از بین بروند. بنابراین، نیاز است که حفاظت، نگهداری و ترویج فرهنگ مسئولانه در حوزه گردشگری جدی گرفته شود و زیرساخت‌ها به گونه‌ای طراحی شوند که کم‌ترین آسیب را به محیط زیست وارد کنند. عضوهیات علمی موسسه آموزش عالی بینالود به اهمیت سرمایه‌گذاری و نگاه اقتصادی در توسعه گردشگری پایدار اشاره و خاطر نشان ساخت: ضرورت بحث و تبادل نظر در این حوزه ضروری است .
وی  همچنین تاکید کرد : نیاز به ایجاد چارچوب‌های قانونی و نظارتی شفاف، بهره‌گیری از کسب‌وکارهای نوآور و کارآفرین اجتماعی و تبلیغات هدفمند برای جذب گردشگران مسئولانه داخلی و خارجی مورد تأکید قرار گرفت. دکتر پوری بر فرصت‌های بی‌نظیر کشورمان ایران، با تنوع طبیعی، فرهنگی و تاریخی، تأکیدکرد و گفت : این ظرفیت‌ها باید به صورت هوشمندانه و مسئولانه مدیریت شوند. در مقابل، چالش‌هایی مانند عدم مشارکت جوامع محلی و کمبود آگاهی و بازاریابی هدفمند وجود دارند که باید با اقدام‌های عملی و استراتژیک برطرف شوند. از این رو گردشگری مسئولانه تنها یک شعار نیست بلکه راهی برای مقابله با چالش‌های جهانی و رسیدن به توسعه پایدار است. عضو انجمن طبیعت گردی ایران نیز به اهمیت و ضرورت استانداردسازی شاخص‌ها و مؤلفه‌های گردشگری مسئولانه اشاره کرد و گفت : گردشگری مسئولانه که با عناوینی مانند گردشگری سبز و پایدار  نیز مطرح است  در دنیای امروز به عنوان یک صنعت حیاتی شناخته می‌شود که می‌تواند منافع اقتصادی قابل توجهی برای کشورها فراهم کند.
دکتر فروزان طاهری افزود:  با این حال، رشد سریع این صنعت در کنار مزایای اقتصادی، اثرات منفی بر محیط زیست، جوامع محلی و فرهنگ‌ها دارد که باید به حداقل برسد. در این راستا، گردشگری مسئولانه نقش مهمی در حفظ سلامت محیط زیست، فرهنگ محلی و ایجاد تعادل بین حقوق جامعه میزبان و گردشگران ایفا می‌کند. وی  با اشاره به آن که تاریخچه گردشگری در نیمه دوم قرن بیستم نشان می‌دهد که کشورهای مختلف برنامه‌ها و مدیریت‌های خاصی برای توسعه گردشگری، به ویژه گردشگری مسئولانه، اتخاذ کرده‌اند،اظهار داشت : ایران با توجه به پتانسیل‌های قوی در این حوزه، می‌تواند با الگوبرداری از کشورهای توسعه‌یافته و بومی‌سازی این اصول در کاهش تأثیرات منفی گردشگری و ارتقاء مزایای اقتصادی، فرهنگی و زیست‌محیطی گام‌های مؤثری بردارد. دکتر طاهری ادامه داد: اصولی مانند کاهش اثرات منفی بر محیط زیست، مسائل اجتماعی و فرهنگی، و برنامه‌ریزی اقتصادی پایدار، از جمله مواردی است که در برنامه‌ریزی‌های جهانی و محلی مورد تأکید قرار گرفته است.
وی بیان کرد: در کشورهای توسعه‌یافته، مانند استرالیا، تمرکز بر پایداری محیط زیست و مشارکت جوامع محلی  به ویژه زنان در توسعه گردشگری مسئولانه دیده می‌شود. استرالیا با مدیریت تعداد بازدیدکنندگان، کاهش اثرات منفی، حفاظت از منابع طبیعی، آموزش و تفسیر فرهنگی و ترویج ارزش‌های طبیعی و زیست‌محیطی، نمونه‌ای موفق در این زمینه است. همچنین، سیاست‌هایی برای تشویق جوامع محلی به مشارکت در برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری، و بهره‌گیری از فرهنگ و آداب و رسوم محلی در پروژه‌های گردشگری، در این کشور اجرا شده است. عضو انجمن طبیعت گردی ایران مطرح کرد:کره جنوبی و صربستان نیز نمونه‌هایی از رویکردهای پایین‌به‌بالا در توسعه گردشگری مسئولانه هستند که بر مشارکت فعال جوامع محلی و آموزش تأکید دارند.
این کشورها با بهره‌گیری از آداب و رسوم، فرهنگ و صنایع دستی محلی، سعی در حفظ پایداری محیط زیست و ارتقاء اقتصاد محلی دارند. وی یادآور شد :در ایران، با وجود پتانسیل بالا در انواع مختلف گردشگری، به ویژه گردشگری مسئولانه و سبز، متأسفانه برنامه‌ریزی و بهره‌برداری مناسب صورت نگرفته است. عدم توجه کافی به محیط زیست و فرهنگ محلی، باعث شده است که نتوان از این پتانسیل به درستی بهره‌مند شد.
بنابراین، نیاز است که کارشناسان و مدیران با ایجاد فرهنگ تعامل، آموزش و آگاهی‌بخشی، زمینه‌های توسعه پایدار و مسئولانه را فراهم کنند. اهمیت آینده‌پژوهی و رصد مشکلات کوتاه‌مدت و بلندمدت در این حوزه، از دیگر نکات مورد تأکید است. یکی از اعضای هیات علمی موسسه آموزش عالی بینالود نیز به اهمیت و چالش‌های مرتبط با گردشگری مسئولانه و پایدار پرداخت و گفت :  متاسفانه هنوز درک صحیحی از مفهوم گردشگری مسئولانه در جامعه ما وجود ندارد و این موضوع نیازمند ترویج فرهنگ و آموزش است.
دکتر نگار حسینیان افزود : در بسیاری موارد، نه تنها گردشگران بلکه جامعه محلی نیز از اهمیت حفاظت و مسئولیت‌پذیری در مقابل محیط زیست بی‌اطلاع هستند که این امر منجر به آسیب‌های زیست‌محیطی می‌شود. وی بیان کرد: در کنار توسعه‌های اقتصادی، به ارزیابی اثرات زیست‌محیطی توجه نشده است.
در کشورهای پیشرفته، قبل از اجرای پروژه‌های گردشگری، ارزیابی‌های زیست‌محیطی انجام می‌شود که شامل بررسی تأثیرات بر تنوع زیستی و چرخه‌های طبیعی منطقه است اما در کشور ما، غالباً منافع اقتصادی بر حفاظت محیط زیست ترجیح داده می‌شودکه این موضوع منجر به تخریب اکوسیستم‌ها می‌گردد.
راسا موتور

دیدگاهتان را بنویسید