تاریخ : جمعه, ۷ آذر , ۱۳۹۹ 12 ربيع ثاني 1442 Friday, 27 November , 2020
0
شهرتوس درگذر از تاریخ

توس،گنجینه ای ارزشمند

  • کد خبر : 18082
  • ۰۱ آبان ۱۳۹۹ - ۲۱:۱۹
توس،گنجینه ای ارزشمند

درایران شهرهای تاریخی بسیاری وجود دارند که جزو گنجینه های ملی این کشورمحسوب می شوند ودر گذرازتاریخ حوادث تلخ وشیرین بسیاری را به خود دیده اند.یکی ازاین شهرهای تاریخی ،شهر «توس»نام دارد که به دلیل موقعیت جغرافیایی آن درطول زمان دارای اهمیت بوده است.

به گزارش نخست نیوز، درایران شهرهای تاریخی بسیاری وجود دارند که جزو گنجینه های ملی این کشورمحسوب می شوند ودر گذرازتاریخ حوادث تلخ وشیرین بسیاری را به خود دیده اند.یکی ازاین شهرهای تاریخی ،شهر «توس»نام دارد که به دلیل موقعیت جغرافیایی آن درطول زمان دارای اهمیت بوده است.

اگرچه همیشه با شنیدن نام «توس» یاد فردوسی در ذهن ها تداعی می شود اما این میراث ارزشمند در دوران باستان نه تنها مهد پرورش دانشمندان وعلما بزرگی بوده است بلکه بخش بزرگی از تاریخ ایران درلایه های تمدنی آن رقم خورده وبه همین دلیل عرصه ۳۶۰ هکتاری توس درآبان ماه سال ۷۵ با تمامی ارگ وبارو به شماره ۱۷۵۸ درفهرست آثارملی ایران به ثبت رسید.

بی شک اگر حرم امام رضا(ع) نماد مذهبی مشهد است، آرامگاه فردوسی وشهرتاریخی توس ،نماد فرهنگی خراسان به حساب می آید.وحفظ هویت آن امری است که شاید تا کنون آنطورکه باید وشاید پرداخته نشده ودرشناسایی این میراث ماندگاربه جهان هنوزجای کاربسیاری دارد.گزارش پیش رو درباره اهمیت شهرتاریخی توس و اقدامات صورت گرفته برای این میراث فرهنگی به عنوان ثبت جهانی است.

 

قدمت توس به اوایل قرن سوم هجری بازمی گردد

 

رجبعلی لباف خانیکی ،پژوهشگر شهرتوس وباستان شناس با اشاره به اهمیت قدمت شهرتاریخی توس می گوید:قدمت این شهرکهن به گذشته های دور و دوران اسطوره ای بازمیگردد.نام این شهر برای نخستین بار درشاهنامه  فردوسی آمده ودر قرن سوم هجری فردی به نام شهید بلخی از خرابات توس وکیکاووس نام برده است.

وی ادامه می دهد:در متون تاریخی وجغرافیایی توس درواقع جزو ایالات نیشابور بوده است.

این باستان شناس بیان می کند:درقرن ۴ هجری ،۴ شهر به نام های نوغان ،تابران،طرقدز،رادکان جزو توس بو ده اند.وتوس منطقه ای وسیع ۱۶ هزار کیلومتر مربع بین رشته کوه های بینالود وهزارمسجد را دربر می گرفته است.

 

بیش از ۴۰۰ دانشمند درتوس

لباف خانیکی با اشاره به زندگی دانشمندان بسیاری دراین شهر می گوید:بیش از ۴۰۰ دانشمند  درمنطقه توس زندگی می کرده اند که ،فردوسی، دقیقی ،اسدی توسی ،امام محمد غزالی ،معشوق توسی ، خواجه نصرالدین توسی و… مهمترین آنها هستند.

این باستان شناس همچنین می افزاید:بزرگترین شهر توس نوغان بوده وبه دلیل وسعت آن گاهی به خود توس لقب نوغان را می داده اند.وامام رضا(ع) نیز در نزدیکی نوغان به شهادت رسیدند.

وی با بیان اینکه ازقرن پنجم هجری توس به تابران اطلاق می شود بیان می کند:به دلیل وجود شخصیت های بزرگی در تابران وجایگاه مقام انها، توس بعد از گذر زمان به تابران ارتقا داده می شود.

 

داستان توس درایام مغول ها

 

لباف خانیکی بیان می کند:قبل از حمله مغول ،غزها به توس چپاول زدند ومردم را مورد آزار واذیت قرار دادند اما خسارت که وارد آوردند به اندازه حمله مغول نبود.

وی ادامه می دهد:درسال ۱۸ هجری وهمزمان با حمله مغول شهر توس وتابران ویران شد وبنا به دستور چنگیزخان مغول ،مشهد دارالامان باقی می ماند و می توان گفت ،بیشترین وسعت وآبادانی توس بعد ازحمله مغول است.

این باستان شناس با اشاره به متروکه شدن توس درایام تاریخ مطرح می کند:در دوران صفویه وهمزمان با سلطنت شاه اسماعیل صفوی ،توس به حالت متروکه درمی آید.

 

کشف بناهای تاریخی توس به هنگام حفاری

 

وی با بیان اینکه تا کنون آنچه را که ازمطالعات باستان شناسی  از لایه های تمدن زیرین توس قابل برداشت بوده است را داریم واطلاعاتی ازجمله اینکه بنیاد شهرتابران وتوس فعلی چه زمانی ریخته شده ،چه سازه های معماری ولایه های تمدنی در آن بوده ،اندام های شهر کجا وچه بوده اند ،حصار شهر وگذرگاه های شهر کجا بوده است و موضوعاتی از این قبیل در کتابی با نام “شناخت تابران” گردآوری و به چاپ رسیده که جزو کتاب برگزیده سال نیز شده می افزاید:کاووش های باستان شناسی منجر به این شد که بدانیم ،مرکزاصلی توس کجاست وبه طور کلی آنچه از حفاری ها وپژوهش های باستانی به دست امده ،کارگاه صنعتی ،کوره آجرپزی ،صنایع فلزی، ضراب خانه ،کوره های آجر پزی از این شهر بوده است.

لباف خانیکی درخصوص آرامگاه بزرگان این شهر ادامه می دهد:مهمترین مقبره ای که تا کنون شناسایی شده ، آرامگاه امام محمد غزالی است که درشمال غربی توس واقع شده.همچنین درطی حفاری های شهر توس ،به زندان دسترسی پیدا کردیم که درون آن سیاه چاله وجود داشت وبنای آن بسیار منحصر به فرد است.

این بازنشسته میراث فرهنگی همچنین می گوید:درطی حفاری ها به مراحل شکل گیری ارگ شهر توس پی بردیم که در طول ۳ دهه تخریب و مجددا ساخته شده است.

 

نیازمند طرح جامع برای توس هستیم

 

فارغ از بعد شهر تاریخی توس چندین سال است که ثبت این میراث تاریخی  در سازمان فرهنگی یونسکو مطرح شده در خصوص اقدامات انجام شده احسان زهره وندی مدیر پایگاه میراث فرهنگی توس می گوید:شهر توس نقش پررنگی درجذب گردشگر دارد ومیزان بازدیدها از شهر تاریخی توس نسبت به مکان های دیگر بیشتر است واز لحاظ بازدید گردشگر دررتبه یک هستیم.

وی می افزاید:مسئله این است که وقتی موضوع را درحد ملی می بینیم باید درحد ملی هم به آن بپردازیم . باید تمام نهادها ودستگاه ها پای کار بیایند ما ریز پروژه هایی را دراین خصوص انجام می دهیم. اما نیازمند این هستیم که طرح جامع برای توس داشته باشیم. که بی شک سند راهبردی می تواند این طرح جامع را برای ما مشخص وهمگرایی در دستگاه ها را ایجاد کند.

 

زهره وندی با بیان اینکه «ما باید تعادل را رعایت کنیم ونمی توانیم تنها به بخش ناآگاهی مردم از توس بپردازیم واز بحث فیزیکی ساده بگذریم» بیان می کند:مهمترین اتفاقی که درحال حاضر می تواند برای توس بیوفتد تا بتوان کار اساسی و درستی برای این عرصه تاریخی انجام داد،ابلاغ طرح راهبردی توس با کارفرمایی اداره کل راه وشهرسازی است . دراین خصوص ما در وزارت میراث فرهنگی مراحل اولیه طرح را بررسی و برای شورای عالی شهرسازی ارسال کردیم.وحالا آنها باید طرح را ابلاغ کنند.بدون تردید اگر طرح ابلاغ شود ،خیلی از موارد ازجمله کنترل ساخت وسازها وآزاد سازی بخشی ازعرصه تاریخی وهمچنین مسائلی که ما نیازمند آن هستیم روشن می شود.تا همه دستگاه های دارای نفوذ ازجمله شهرداری ومیراث فرهنگی وارد حیطه کاری شوند.

مدیر پایگاه میراث فرهنگی توس می افزاید:در حال حاضر مهمترین مسئله این است که ساخت وسازهای کنترل نشده ای که درعرصه وحریم انجام می شود واز طرح درستی تبعیت نمی کنند را کنترل کنیم وبرای این منظور طرح راهبردی باید ابلاغ شود تا سریعتر بتوانیم همگرایی وهماهنگی لازم برای مشخص کردن این وضعیت را داشته باشیم.

 

زحمت کشیده شده اما ظرفیت مملکت بالاست

 

محمود طغرایی ،مدیر دفتر ثبت اداره کل میراث فرهنگی وگردشگری می گوید:علی رغم اینکه سازمان ها ونهادهای زیادی ازجمله میراث فرهنگی وشهرداری دست به دست هم دادند تا توس به فراخور نیاز ارتقا پیدا کند،ظرفیت توس آنقدر بالاست که نیازمند تفاهم وهمکاری است.درمملکت ما چندین سال است این همه زحمت کشیده شده اما ظرفیت مملکت آنقدر بالاست که نیازمند تلاش وکار وتوجه بیشتر است.واینکه بگوییم هیچ کاری در توس نشده بی انصافی است.

 

نگار طاهونچی

لینک کوتاه : https://nakhostnews.com/?p=18082

نوشته های مشابه

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.