وقت سیاست‌ورزی است

محمد قوچانی: جنگ داخلی، بدتر از جنگ خارجی

به گزارش نخست نیوز ،

محمد قوچانی در روزنامه سازندگی نوشت: گفته‌اند جنگ، ادامه سیاست است با زبانی دیگر؛ این سخن شاید درباره سیاست خارجی صدق کند اما در سیاست داخلی با تردید سیاست‌مداران مواجه شده است. اما از جنگ خارجی (تجاوز) بدتر، جنگ داخلی است. همان پدیده‌ای که توماس هابز آن را «جنگ همگان با همگان» تعبیر می‌کند و با واژه warre به‌جای war توضیح می‌دهد که به جنگ هابزی مشهور است. در جنگ هابزی به سبب غیبت لویاتان، جامعه دچار وضع بی‌دولتی می‌شود و به‌جای آنکه همه از یک دولت بترسند، همه از هم می‌ترسند و دچار نزاعی موازی و فرسایشی می‌شوند.

این نظریه هابز، منبع الهام بسیاری از متفکران ازجمله دارون عجم‌اوغلو شده که بر مبنای آن کتاب «دالان باریک» را نوشته است که پس از بحران سوریه سعی کرد، راهی میان جان لاک در تأسیس آزادی و توماس هابز در تأسیس دولت را بیابد و این متأسفانه وضعیتی است که پس از حرکت دومینووار در خاورمیانه از تونس، مصر، لیبی و سوریه سرانجام به ایران رسیده است و با عبور از عمق راهبردی ایران در لبنان و یمن و حتی عراق و به‌خصوص سوریه به‌خطر جنگ هابزی نزدیک شده است.

از تهدید آمریکا مهم‌تر آنچه اهمیت دارد، چیزی است که حتی دبیر شورای امنیت ملی از آن به خطر جنگ داخلی تعبیر کرد و این همان Warre است که توماس هابز و دارون عجم‌اوغلو درباره آن هشدار داده‌اند.

تجربه جنگ داخلی در انگلیس (دوره سقوط سلطنت و ظهور جمهوریت سپس بازگشت سلطنت در عصر کرامول) و جنگ داخلی در فرانسه (سقوط سلطنت و کمون پاریس و جمهوری سوم) و جنگ داخلی در آمریکا (میان شمال و جنوب) هم مورد توجه متفکران سیاسی ازجمله کارل مارکس بوده است و ما نیز نباید به آن بی‌توجه باشیم.

در جنگ ۱۲ روزه یک جنگ خارجی بر ایران تحمیل شد اما جنگ خارجی در مقام دفاع ملی و انسجام داخلی بدل می‌شود و ناسیونالیسم را تقویت می‌کند؛ درحالی که جنگ داخلی به شکاف ملی و جنگ همگانی بدل می‌شود. در چنین شرایطی، وظیفه سیاستمداران و روشنفکران ملی، سیاست‌ورزی نه به‌معنای رقابت سیاسی و انتخاباتی که به‌معنای راه برون‌رفت از بحران، پیش‌بینی آینده و ارائه راه آشتی ملی است.

آمار جان‌باختگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ حتی در روایت رسمی چنان دردناک است که نمی‌توان به‌سادگی آن را رها کرد. از بحث قصور و تقصیر اما مهم‌تر، شکافی است که این اعتراضات نه میان ملت و حکومت که حتی میان ملت و ملت پدید آورده است. در جنگ ۱۲ روزه، شهدای جنگ به‌خصوص در میان شهروندان عادی، شهدای ملی بودند چون به تیر اسرائیل شهید شده بودند اما در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ حتی در بیان آمار رسمی یک سه‌ضلعی میان جان‌باختگان عادی، امنیتی و حرفه‌ای شکل گرفت که خود گویای یک شکاف ذهنی است.

ممکن است این نزاع داخلی به نزاع خارجی بدل شود تا جایی که شناخت دوست و دشمن ناممکن شود و همه به همه بدبین شوند و وعده انتقام بدهند.

منبع فرارو